Parafia Zwiastowania Najświętrzej Maryi Panny w Kazanowie

Wnętrze kościoła pokrywa późnobarokowa polichromia, powstał ok. 1775r., utrzymana w pastelowych tonacjach z przewagą różu. Do jej wykonania użyto tempery i farb klejowych.

Na gurtach trzyprzęsłowego sklepienia znajduje się dekoracja z cienkich listew
i elementów rocaille z kartuszami. Na poszczególnych przęsłach znajdują się iluzjonistycznie malowane sceny, zamknięte malowanymi ramami.

Na przęśle w prezbiterium znajduje się scena przedstawiająca Wniebowzięcie Najświętszej Marii Panny. Scena umieszczona jest w malowanej, kwadratowej ramie, zamkniętej po bokach łukiem. W ramę wmontowane są dwa malowane kartusze z napisami:

Maria przedstawiona jest w różowej tunice i błękitnym pallium, na tle otwartego nieba w otoczeniu adorujących ją aniołów. Wokół jej głowy widnieje gwieździsta aureola.

Na gurcie pomiędzy prezbiterium a nawą znajduje się scena przedstawiająca dwa okręty na wzburzonym morzu. W centralnej części, pomiędzy okrętami, umieszczona jest postać św. Antoniego unoszącego się na wodą. Na banderoli oplatającej postać świętego widnieje napis:

Na środkowym przęśle nawy znajduje się scena zamknięta malowanymi, kwadratowymi ramami o wciętych narożach. Jak podaje ks. Jan Wiśniewski scena przedstawia „ św. Franciszka przyjmującego z rąk anioła regułę indulg. plen. in perp.” Święty klęczy przed postacią Jezusa ukazującą się w otoczeniu aniołów. Jeden z aniołów wręcza świętemu zapisany arkusz papieru. W tle widoczny fragment budynku z powiewająca na dachu chorągiewką z napisem:

Po bokach sceny znajduje się sześć prostokątnych płycin, oraz cztery iluzjonistycznie malowane otwory okienne z postaciami aniołów. Każde „okno” opatrzone jest banderolą z napisem. Na banderolach po lewej stronie widnieją słowa:

Na gurcie pomiędzy przęsłami nawy znajduje się scena przedstawiająca
św. Antoniego wśród niewiernych z napisem:

Na przęśle pod chórem znajduje się scena przedstawiająca św. Antoniego w otoczeniu grających aniołów. Scena zamknięta jest malowanymi, kwadratowymi ramami o wciętych narożach. W ramę wmontowane są malowane kartusze. Na jednym z nich widnieje napis:

Po bokach sceny, podobnie jak na przęśle środkowym, znajduje się sześć prostokątnych płycin, oraz cztery iluzjonistycznie malowane otwory okienne opatrzone banderolami. W każdym z nich namalowana jest pogrążona we śnie postać.

Po obu stronach nawy znajdują się dwa arkadowe otwory prowadzące do kaplic. Na podłuczu arkady prowadzącej do kaplicy zachodniej znajduje się scena przedstawiająca czterech franciszkanów. Jeden z nich błogosławi klęczącego przed nim młodego zakonnika i wręcza mu sznur z trzema węzłami, „które przypominają o ślubach ubóstwa, czystości i posłuszeństwa”. Dwaj pozostali, namalowani po lewej stronie, w skupieniu obserwują współbraci. Po prawej stronie namalowana jest postać klęczącego chłopca, młodej kobiety i starca. Kobieta przedstawiona jest w jasnych szatach ze złożonymi rękoma. Obok niej stoi niewielki, brązowy kosz z chlebem. Scena umieszczona jest w stiukowych, prostokątnych ramach, zamkniętych po bokach łukiem.

Na podłuczu arkady prowadzącej do kaplicy wschodniej znajduje się scena przedstawiająca dostojników kościelnych oddających hołd zakonnikowi franciszkańskiemu. Wyraźnie widoczne atrybuty władzy kościelnej przedstawionych postaci, kapelusz kardynalski, pastorał i infuła, świadczą o wysokich stanowiskach zajmowanych przez nich w kościele. Nad postacią franciszkanina umieszczona jest banderola z napisem: „NOVVS SITLITAE”

Polichromia w kaplicach pochodzi z 1934r., jej autorką jest Olga Tekielska- Listowska.

W kaplicy św. Antoniego, w centralnym punkcie sklepienia, znajduje się scena przedstawiająca św. Franciszka przemawiającego do ryb. Święty w brązowym habicie i pozłacanej aureoli stoi nad brzegiem jeziora. Scena zamknięta jest kwadratowymi, stiukowymi ramami.

Po bokach malowidła rozmieszczone są cztery kwadratowe płyciny zamknięte stiukowymi, kwadratowymi ramami. W płycinie znajdującej się nad ołtarzem św. Antoniego widnieje krzyż z gwiazdą Dawida. Na ramionach krzyża znajduje się napis: „ECCE CRUCEM DOMINI FUGITE PARTES ADVERSAE VICIT LEO DETRIBU JUDA RADIX DAWID ALL.”

W płycinie umieszczonej po przeciwległej stronie namalowane są lilie. J. Baldock podaje, że „biała lilia jest symbolem Najświętszej Marii Panny- symbolizuję właściwy jej stan czystości i niepokalania. Lilie można interpretować tym samym jako symbol czystej duszy, wolnej od demoralizującego wpływu świata.” W płycinie znajdującej się na ołtarzem Matki Bożej Szkaplerznej namalowany jest chleb, kuferek, sznur i biała tkanina. „Chleb ma podwójna symbolikę materialnego i duchowego pokarmu. (...) Powstaje w wyniku procesu przetworzenia pierwotnych składników, symbolizującego przemianę człowieka i przejście z fizycznego stanu w byt duchowy.” W płycinie po przeciwległej stronie, dłonie św. Franciszka otoczone banderolą z napisem: „ZNAJDZIE KAŻDY CZEGO SZUKA”

W kaplicy wschodniej, w centralnym punkcie sklepienia, znajduje się scena przedstawiająca świętego Franciszka otrzymującego stygmaty. Święty
w brązowym habicie przepasanym sznurem, w pozłacanej aureoli, klęczy na niewielkim wzniesieniu. Jego ręce skierowane są ku postaci ukrzyżowanego Jezusa, ukazującego się na niebie, na tle świetlistego obłoku. Z ran Jezusa wychodzą promienie padające na ciało świętego. Scena rozgrywa się na tle górzystego krajobrazu. W oddali, tuż za postacią świętego, widnieje niewielki, biało-beżowy budynek z wieżą i czerwonym dachem. W lewym, górnym rogu namalowane są trzy obłoki i para gołębi, symbolizujących ducha świętego. Sądzę, że ilość obłoków nie jest przypadkowa, bowiem w religii chrześcijańskiej liczba trzy uchodzi za liczę niezwykłą, przypisywaną trójcy świętej.

Po bokach malowidła rozmieszczone są cztery kwadratowe płyciny zamknięte stiukowymi, kwadratowymi ramami. W płycinie umieszczonej nad ołtarzem z rzeźbą ukrzyżowanego Jezusa namalowana jest banderola oplatająca literę „F”. W płycinie umieszczonej po przeciwległej stronie namalowany jest krzyż i banderola z napisem: „BÓG MÓJ I WSZYSTKO”. W płycinie umieszczonej po przeciwległej stronie na malowany jest krzyż i banderola z napisem: „BÓG MÓJ I WSZYSTKO”. W płycinie umieszczonej nad ołtarzem św. Franciszka, namalowany jest emblemat franciszkański, dwie skrzyżowane dłonie.W płycinie umieszczonej po przeciwnej stronie namalowana jest korona cierniowa i sznur. W „Symbolice Chrześcijańskiej” J. Baldock ciernie utożsamia z cierpieniem i bólem. „Korona cierniowa, jeden z symboli męki Chrystusa, oznacza grzeszny świat, który został odkupiony przez śmierć na krzyżu i zmartwychwstanie.” Sznur zaś to element ubioru zakonników, trzy węzły symbolizują śluby czystości, ubóstwa i posłuszeństwa.

W prezbiterium, na ścianie za ołtarzem głównym znajduje się iluzjonistycznie namalowany ołtarz ze zwieńczeniem zawierającym napis:

ARA IUSTITIAE ET MISERICORIAE EX DICTIS....FIAT PERPETUO PACIS FEDERUM PRIUILEGATA.

W centralnym punkcje ołtarza umieszczony jest obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem. Po bokach obrazu namalowana jest św. Anna i św. Joachim. Św. Anna przedstawiona jest frontalnie, w niebieskiej tunice, różowym pallium i żółtej chuście, z głową lekko przechyloną na lewie ramie i wzrokiem skierowanym na ołtarz. Św. Joachim przedstawiony jest frontalnie, w ciemnoróżowej tunice i zielonej todze. W lewej dłoni trzyma laskę, prawa dłoń spoczywa na piersi. Twarz świętego ukazana jest z profilu, a jego wzrok, skierowany na obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem.

Na pilastrach w prezbiterium i nawie znajdują się iluzjonistyczne wyobrażenia Apostołów i Ewangelistów.

Na ścianie tarczowej prezbiterium, po lewej stronie iluzjonistycznie malowanego ołtarza, znajduje się wyobrażenie św. Mateusza, a po prawej stronie, św. Jana. Na wschodniej ścianie prezbiterium i nawy znajdują się wyobrażenia św. Łukasza, św. Piotra, św. Andrzeja, oraz świętych Judy Tadeusza i Szymona. W niszy umieszczonej pomiędzy pilastrami z wyobrażeniami św. Judy i św. Szymona, namalowana jest postać św. Bonawentury. Na zachodniej ścianie prezbiterium i nawy znajdują się wyobrażenia św. Marka, św. Jakuba Starszego, św. Jakuba Młodszego, św. Tomasza i św. Bartłomieja. W niszy umieszczonej pomiędzy pilastrami z wyobrażeniami św. Tomasza i św. Bartłomieja, namalowana jest postać św. Ludwika.

Jan ewangelista przedstawiony jest jako młody mężczyzna o długich, jasnych włosach, w jasnozielonej tunice i fioletowej todze. Ukazany jest frontalnie z twarzą zwróconą w stronę ołtarza. W lewej dłoni trzyma kielich z wężem. Jak głosi legenda święty został podstępnie zmuszony do wypicia trucizny, jednak znak krzyża, jaki uczynił nad kielichem, przez wypiciem napoju, ocalił mu życie. Wąż wystający z kielicha symbolizuje truciznę. Obok świętego namalowany jest czarny orzeł. W prawej dłoni święty trzyma otwartą księgę z napisem:

Mateusz ewangelista przedstawiony jest jako stary mężczyzna o krótkich włosach i długiej brodzie, w niebieskiej tunice i zielonej todze. Twarz świętego ukazana jest z profilu, a jego wzrok skierowany jest na ołtarz. Towarzyszy mu postać małego, uskrzydlonego aniołka. Dłonie świętego podtrzymują otwartą księgę z napisem:

Łukasz ewangelista przedstawiony jest jako stary mężczyzna z krótkimi siwymi włosami i długą, gęstą, siwą brodą, w zielonej tunice i ciemnoróżowej todze.
U jego stóp namalowany jest wół. Święty ustawiony jest frontalnie ze wzrokiem skierowanym w stronę widza, ukazany jest w geście pisania. Lewą ręka podtrzymuje otwarta księgę i kałamarz, a prawą pióro. W księdze widnieją słowa:

Apostoł Piotr przedstawiony jest jako starszy mężczyzna o krótkich, siwych włosach i krótkiej, siwej brodzie, w niebieskiej tunice i żółtej todze. Ukazany jest frontalnie, z lekko ugiętą prawą nogą, głową delikatnie przechylona na prawe ramie i wzrokiem skierowanym na ołtarz. W prawej ręce trzyma zamkniętą księgę, a lewą wskazuje na ołtarz. Obok świętego namalowany jest kogut. Jest on jednym z atrybutów świętego Piotra. Przypomina słowa Jezusa, że w noc, w którą zostanie pojmany, Piotr trzy razy się Go zaprze. „Odpowiedział mu Jezus: Zaprawdę, powiadam ci: dzisiaj, tej nocy, zanim kogut dwa razy zapieje, ty trzy razy się mnie wyprzesz.”

Apostoł Andrzej przedstawiony jako starszy mężczyzna o krótkich siwych włosach i siwej brodzie, w żółtej tunice i ciemnoróżowej todze. Lewą ręką podtrzymuje ramię potężnego krzyża, umieszczonego za postacią świętego, symbolizującego jego męczeńską śmierć. W prawej ręce trzyma zamknięta księgę.

Trudno precyzyjnie określić, jakich apostołów przedstawiają malowidła umieszczone na dwóch sąsiadujących pilastrach, na wschodniej ścianie nawy. Przedstawienia te pozbawione są atrybutów charakteryzujących poszczególnych świętych. Jedyną przesłanką wskazującą na św. Judę i św. Szymona, jest umieszczenie tych malowideł w sąsiedztwie, tak jak w wielu innych ikonograficznych przedstawieniach tych apostołów.

„Wg tradycji św. Szymon miał głosić Ewangelię wraz ze św. Judą Tadeuszem nad Morzem Czerwonym, w Egipcie, a według innych w Babilonii i w Palestynie. Razem też mieli ponieść śmierć męczeńską, dlatego w ikonografii często przedstawiani
są razem”. Malowidła przedstawiają dwóch starszych mężczyzn o długich, siwych włosach i siwych brodach. Święci ukazani są frontalnie, w długich, silnie pofałdowanych szatach. Jeden z nich, w ciemnoniebieskiej tunice, ma lekko przekrzywioną głowę i wzrok skierowany w stronę ołtarza. Twarz drugiego skierowana jest w stronę widza, a jego prawa ręka, wzniesiona lekko do góry, jakby w geście błogosławieństwa, zdaje się potęgować wrażenie kontaktu wzrokowego z apostołem.

Św. Bonawentura przedstawiony jest w całej postaci, ustawiony frontalnie, z twarzą zwróconą w kierunku ołtarza i spojrzeniem skierowanym do góry. Jego lewa ręka spoczywa na piersi, w prawej zaś trzyma pastorał zakończony krzyżem kardynalskim. Święty ubrany jest w brązową albę, białą rokietę i czerwoną kapę.
Na głowie ma kapelusz kardynalski z chwastami.

Apostoł Marek przedstawiony jest jako młody mężczyzna o ciemnych, krótkich włosach, w żółtej tunice i błękitnej todze. Lewą ręką podtrzymuje otwarta księgę, a prawą wskazuje na zamieszczony w niej napis: ECCE MATER. Obok postaci świętego namalowany jest lew.

Na zachodniej ścianie prezbiterium namalowany jest starszy mężczyzna o krótkich siwych włosach i długiej, gęstej, siwej brodzie. Ukazany jest w całej postaci, w zielonej tunice i ciemnożółtej todze. Twarz świętego ukazana jest z profilu. W prawej dłoni trzyma otwartą książkę, a lewą rękę opiera na mieczu. Wyobrażenie to może przedstawiać dwóch apostołów, Jakuba Starszego albo św. Pawła. Za interpretacją wskazującą na św. Jakuba przemawia fakt umieszczenia malowidła w prezbiterium, obok przedstawień św. Piotra i św. Andrzeja, a większość katalogów wymienia świętego zawsze na czołowym miejscu. Św. Mateusz i Łukasz dają mu trzecie miejsce, po św. Piotrze i św. Andrzeju, a św. Marek daje mu nawet drugie miejsce po św. Piotrze. „Ustanowił więc Dwunastu: Szymona, któremu nadął imię Piotr; dalej Jakuba, syna Zebedeusza, i Jana, brata Jakuba, którym nadął przydomek Boanerges, to znaczy synowie gromu.”

„Z nastaniem dnia przywołał swoich uczniów i wybrał spośród nich dwunastu, których też nazwał apostołami: Szymona, którego nazwał Piotrem; i brata jego Andrzeja, Jakuba i Jana, Filipa i Bartłomieja; Mateusza i Tomasza; Jakuba, syna Alfeusza i Szymona z przydomkiem Gorliwy; Judę, syna Jakuba i Judasza Iskariotę, który stał się zdrajcą.”

Jezus także wyróżniał Jakuba. Należał do trójki uprzywilejowanych Apostołów , którzy byli świadkami wskrzeszenia córki Jaira i Przemienienia Pańskiego.

Kolejną przesłanką wskazującą na świętego Jakuba jest miecz, symbol jego męczeńskiej śmierci. Św. Jakub jest pierwszym męczennikiem wśród apostołów i jednym z pierwszych wśród chrześcijan, po św. Szczepanie.

Za interpretacją wskazującą na św. Pawła przemawia fakt umieszczenia malowidła w prezbiterium, naprzeciwko malowidła przedstawiającego św. Piotra, a w ikonografii ci dwaj apostołowie często przedstawiani są obok siebie, uważani są bowiem za filary kościoła katolickiego. Ponadto św. Paweł także bardzo często przedstawiany jest z mieczem, symbolizującym jego męczeńską śmierć.

Trudno precyzyjnie określić kogo przedstawia opisane malowidło. Warto jednak podkreślić, że św. Paweł rozpoczął swoją działalność dopiero po śmierci Jezusa, podczas gdy św. Jakub był jednym z jego najbliższych uczniów, w związku z czym pominięcie tego świętego, przy jednoczesnym przedstawieniu wszystkich pozostałych apostołów towarzyszących Jezusowi, wydaje się mało prawdopodobne.

Św. Jakub Młodszy przedstawiony jest jako młody mężczyzna o jasnych włosach, w niebieskiej tunice i ciemnozielonej, silnie pofałdowanej todze. W prawej dłoni trzyma krzyż, a lewa, spoczywającą na piersi, podtrzymuje zamkniętą książkę. Czerwona okładka książki jest bogato dekorowana złoceniami. Twarz świętego zwrócona jest w kierunku widza.

Św. Tomasz ukazany jest frontalnie z twarzą zwróconą w kierunku widza. Przedstawiony jest jako starszy mężczyzna o krótkich, jasnych włosach,
w czerwonej tunice i jasnej todze. W lewej, ugiętej ręce trzyma węgielnice, narzędzie budowlane, służące do wyznaczania linii prostopadłych i kątów prostych. Prawa ręka świętego jest opuszczona ku dołowi.

Św. Filip przedstawiony jest jako stary mężczyzna o krótkich, siwych włosach i krótkiej, siwej brodzie. Ubrany jest w ciemnoczerwoną tunikę
i ciemnozieloną, pofałdowaną togę. W prawej ręce trzyma kij pasterski, a jego lewa ręka spoczywa na piersi.

Św. Bartłomiej przedstawiony jest jako starszy mężczyzna o ciemnych, krótkich włosach i ciemnej brodzie. Ubrany jest w jasną tunikę i ciemnozieloną togę.
W prawej, wysoko podniesionej dłoni trzyma niewielki nóż, symbolizujący jego męczeńską śmierć. Legenda głosi, że apostoł został żywcem obdarty ze skóry. Postać świętego ukazana jest frontalnie, jego wzrok skierowany jest ku górze.

Św. Ludwik przedstawiony w całej postaci z twarzą i spojrzeniem zwróconym w kierunku ołtarza. W prawej, ugiętej ręce trzyma pastorał, jego lewa ręka spoczywa na piersi. Święty ubrany jest w brązowo-żółtą albę, białą rokietę zakończoną haftem, brązowo-żółtą kapę i srebrzystą infułę.