Dzieje Kościoła i Klasztoru oo. Bernardynów

Kościół w Kazanowie powstał z inicjatywy Mikołaja Kazanowskiego, chorążego sandomierskiego, który zamierzał utworzyć przy nim parafię. Uzyskawszy zgodę od Jana Lipskiego, arcybiskupa Gnieźnieńskiego, wybudował w Kazanowie w 1529r. kościół drewniany. Nie zdołał jednak powołać parafii w swojej dziedzicznej miejscowości, sprzeciwił się temu ówczesny proboszcz z Końskich.

Po śmierci fundatora kościół pozostał bez opieki i popadał w ruinę.

Kolejny właściciel Kazanowa, Hieronim Kazanowski, odnowił zniszczoną świątynię. Był on także inicjatorem budowy klasztoru. „Wymierzył ze swego gruntu przylegającego do kościoła plac pod klasztor, a także wyznaczył miejsca na sady i ogrody. Darował zakonowi trzy stawy, (...) bór i lasek.

12 września 1623r. podpisano w Kazanowie umowę pomiędzy ks. Krzysztofem Kampo, Hieronimem Kazanowskim i Sebastianem Wilczogórskim, burgrabią krakowskim.
Na jej podstawie 23 lipca 1627r. bernardyni przejęli drewniany kościół i klasztor.

„Dzieje klasztoru Kazanowskiego wpisane zostały w dzieje gwardianów, którzy władali tymi dobrami zakonnymi. Za życia Hieronima Kazanowskiego urząd przełożonych w Kazanowie pełnili ojcowie Bonawentura Żochowski i Komorowski. Po nich nastąpił Krzysztof Kwaśniewski”.

Po śmierci fundatora, kościół i klasztor popadły w ruinę.

Od całkowitej zagłady uratowała je Izabella z Lanckorońskich Lipska, właścicielka Modliszewic. Z jej inicjatywy, na miejscu starego drewnianego kościoła, wybudowany został nowy, murowany. Zbudowano także połowę budynku klasztornego.

Śmierć Izabelli Lipskiej przerwała prace prowadzone przy klasztorze. Prace wznowiono dopiero w 1772r., kiedy gwardianem został ks. Jan Kapistran Szydłowski. Budowę klasztoru ukończono w 1781r.

„Koniec wieku XVIII i początek XIX owiane są tajemnicą i brak jest jakichkolwiek dokumentów mówiących o życiu OO. Bernardynów i ich roli
w społeczności Kazanowa. Nie zachowała się żadna kronika z życia zakonu.”

„Po upadku powstania styczniowego, na mocy postanowień władz rosyjskich nastąpiła kasata klasztoru. Wszyscy zakonnicy zostali wywiezieni
do Grodna. Okazały gmach klasztoru opustoszał. Dopiero w 1891r. zaniedbane budynki pobernardyńskie zaborca postanowił przekazać tutejszym wiernym, ale pod warunkiem wysokiego podatku gruntowego. Parafianie nie zgodzili się jednak na takie warunki.” Władze rosyjskie postanowiły urządzić w klasztorze szpital wojskowy, jednak budynek nie spełniał odpowiednich wymogów. Wówczas zakwaterowano w nim wojsko, które niszczyło i profanowało budynki klasztoru i kościoła.

jedna z pierwszych fotografii kościoła i klasztoru opublikowana w 1957 roku

autorstwa M. Kopydłowskiego

W 1900r. kościół i klasztor przeszły pod zarząd księży wikariuszy, którzy podjęli starania renowacji i odbudowy zniszczonych budynków. Pierwszym proboszczem został ks. Stanisław Wolski. W 1924 roku powołał Zgromadzenie Parafialne, którego celem była koordynacja prac remontowych prowadzonych przy kościele i klasztorze.

W 1925 roku wymienione zostało pokrycie dachu na kościele.
W 1934r. wykonana została polichromia w kaplicach św. Antoniego
i św. Franciszka. Odpowiedzialnym za wykonanie tych prac był konserwator Andrzej Oleś, a autorką polichromii, Olga Tekielska- Listowska.

Równocześnie z pracami prowadzonymi w kaplicach, dokonano pewnych zmian w prezbiterium i nawie. Zlikwidowano ołtarze boczne, zbudowano drewnianą balustradę oddzielającą prezbiterium od nawy, odnowiono ambonę, przesunięto ją i zmieniono prowadzące do niej wejście.

W latach 30-tych wymieniona została posadzka w kościele, z kamiennych kafli na płyty terakotowe, zaś na terenie cmentarza kościelnego zbudowana została kamienna dzwonnica.

7 września 1939 roku w Kazanowie miała miejsce krwawa bitwa stoczona przez III batalion 163 pułku piechoty rezerwowej, z nadciągającymi na Końskie wojskami niemieckimi. W wyniku walk trwających dwa dni, spłonęła znaczna część Kazanowa, kościół i klasztor nie odniosły jednak większych strat. Uszkodzony został jedynie niewielki fragment dachu i część ściany południowego skrzydła klasztoru.

We wrześniu 1939 roku podziemia kościoła i klasztoru służyły okolicznym mieszkańcom jako schronienie w trakcie toczących się w Kazanowie walk
i późniejszych represji ze strony wojsk niemieckich. Budynki klasztorne służyły także jako mieszkania dla osób, które utraciły domostwa w wyniku tragicznego pożaru, wywołanego bitwą z wojskami nieprzyjaciela.

Po zakończeniu wojny przystąpiono do usuwania zniszczeń. W 1950 roku rozpoczęto  remont skrzydła południowego. Wykonano nową więźbę dachową
i położono „świeże” gonty, odbudowano loggie na piętrze, przemurowano niektóre partie elewacji i szkarp, uzupełniono obramienia otworów okiennych. Remont nie został jednak ukończony.

W latach 60-tych przeprowadzono konserwację blachy na dachu kościoła. W 1973 roku B. Hertmanowicz opracował opinie o stanie technicznym kościoła  i rozpoczęto prace konserwatorskie. Odnowiono polichromie, rozebrano prowizoryczny wiatrołap, zastępując go nowym, wymieniono okna i niektóre drzwi. Dokonano także przebudowy chóru muzycznego, wymieniono drewnianą konstrukcję podestu na strop Kleina, rozebrano drewniane schodki boczne i przebito wejście na chór ze skrzydła klasztornego.

W trakcie prac zamurowano wejście do podziemi świątyni, gdzie znajdują  się trumny pochowanych tam zakonników.

W latach 70-tych wykonano także prace remontowe przy klasztorze. Naprawiono  sklepienie nad krużgankiem na piętrze skrzydła południowego, wymieniono gontowe pokrycie dachów na blachę ocynkowaną, naprawiono obróbki blacharskie, rury spustowe i rynny. Zrealizowano także remont skrzydła północnego (lata 1978-79). Wykonano podłogi, zamontowano nowe okna i niektóre drzwi, zamontowano instalację elektryczną, ogrzewanie i kanalizację.

W latach 80-tych wymieniono posadzkę w kościele.

W latach 1994-95 wymieniono wszystkie tynki na elewacjach kościoła.

Rok później wymieniono tynki na elewacji północnej skrzydła północnego,
oraz zaimpregnowano więźbę dachową w klasztorze środkami zabezpieczającymi.